MUNDO INDÍGENA
Suplemento de MILENIO Diario y SEPRADI, 14 de agosto de 2009/ Número 7

CULTURA

 
Zapotecos del Mundo-Didxaza, red social en Internet
 
A escasos dos meses de su creación, un sitio web reúne a más de 400 zapotecos de pueblos y ciudades

 
El portal de zapotecos en la red fue creado por un oaxaqueño que vive en California
MUNDO INDÍGENA entrevistó vía Internet al creador de la red social virtual Zapotecos del Mundo-Didxaza, sitio que a sólo dos meses de haberse montado ya cuenta con más de 400 miembros en diferentes partes del mundo. Se identifica como Ángel-Guixhiró, sobrenombre con el cual administra el sitio; es emigrante zapoteco del Istmo de Tehuantepec, Oaxaca, y desde 2001 radica en Santa Ana, California. Allá, del otro lado de la frontera, se gana la vida trabajando como cajero en un restaurante de comida mexicana y en sus tiempos libres escribe poesía. La necesidad de mantener lazos con su comunidad lo llevó a buscar alternativas de comunicación con su pueblo a través del Internet.
-Ángel-Guixhiró, ¿cómo es que surge la idea de crear Zapotecos del Mundo-Didxaza?
"Yo creo que es la misma idea que tienen todos los hijos de mi pueblo zapoteca que por alguna razón, la mayoría por pobreza, emigramos a otras latitudes. Es entonces, cuando estás lejos y conoces el Internet, yo llegué a recién usar una computadora aquí en los Estados Unidos. Entonces vemos la necesidad de ligarnos a lo nuestro, esta sería la misma intención del corazón de cada zapoteca en diferentes partes cuando está fuera de su casa. Ese anhelo se cristalizó cuando compartiendo mis escritos con mis amigos poetas conocí una plataforma donde puedes construir tus propias redes sociales, mis amigos me guiaron para crearla y así es como nace Zapotecos del Mundo-Didxaza".
 
-¿Cuál fue la reacción de tus amigos o conocidos cuando los invitabas a integrarse a la red Didxaza?
"Me sorprendo gratamente de que la mayoría de mis paisanos rápidamente se hayan registrado, obviamente eso tiene que ver con que ellos mismo le hayan dado una forma bastante cultural a esta página, ahí hay formas de manifestar las inquietudes que ellos tienen en su corazón. Los que tenemos al alcance de nuestras manos el Internet como medio para estar en relación con nuestro pueblo lo utilizamos, los que están por allá tienen la oportunidad de compartirnos lo que sucede en las calles, en los barrios y en las familias a través de fotos, videos o música.
 
-¿Qué te permite intercambiar este sitio?
"En el sitio hay una muestra de los sueños, anhelos y la perspectiva de los zapotecas a través de manifestaciones políticas y manifestaciones artísticas, no solamente en escrito, sino también con pintura o con música, hay compositores y cantantes, es decir, están haciendo de Zapotecos del Mundo su propio espacio. Aunque es un espacio para cualquier pueblo originario de Oaxaca, no sólo para zapotecos del Istmo, sino para todos y todas las zapotecas."
 
-¿De qué poblaciones y cuántos se han inscrito a esta red?
"Se han inscrito de varias partes: de Juchitán, de la ciudad de México y de toda la república mexicana, también de varias partes de Estados Unidos, pero incluso nos dimos cuenta que hay zapotecas que viven en Argentina, en Venezuela, en Polonia y hasta en China. ¡Sólo falta que se registre alguien de la luna!
 
"Nuestro sitio tienes apenas dos meses de haberse creado. Al primer mes teníamos unos cien miembros, en nuestro segundo mes se triplicó, ahora somos más de cuatrocientos miembros utilizando el mismo espacio virtual y está tomando un rumbo positivo. Los usuarios mismos se están volviendo promotores del sitio y es porque ellos mismos se sienten en su casa; he leído comentarios que dicen 'adiós al facebook, adiós al Hi5', es algo chistoso y una sorpresa agradable."
 
-Platícanos un poco de tu vida allá en California, ¿hace cuánto que emigraste a Estados Unidos, cómo te comunicabas con tus parientes acá en Juchitán?
"Yo emigré por la necesidad de enfrentar la vida, tenía deudas económicas en Oaxaca y llegamos a California a principios del 2001. Una vez estando acá no conocía absolutamente nada de Internet o de computadoras, pero hace dos años me arriesgué a comprarme una, ésta misma por donde estamos realizando la entrevista. Siempre me decían mis parientes que la radio del Istmo de Tehuantepec se escuchaba vía Internet y entonces necesitaba tener una computadora para gozar de esa oportunidad para conectarme con mi pueblo. Sin embargo yo no conocía el alcance del Internet, con el paso del tiempo fui viendo pero yo sólo me dedicaba a escribir en la página de unos amigos, yo nunca he escrito poesía utilizando una pluma, sólo en Internet. Así había sido durante estos dos años."
 
-¿Qué has encontrado a partir de la creación de este espacio virtual?
"Yo no esperaba esta reacción hacia el sitio, es un punto de reunión en dónde se llega con alegría y también con ganas de resolver ciertos problemas. Muchas veces los cambios no pueden darse por la situación política de nuestro pueblo o de nuestro país pero se tiene que compartir y así se está dando en esta página. Algunos dan soluciones pero el hecho es que las inquietudes ahí se manifiestan, no importa que las opiniones estén polarizadas, se dan con cordialidad y con afecto al otro. Lo que he encontrado también es un espacio en donde poder hablar y escribir zapoteco, porque acá el zapoteco se va perdiendo fatalmente."
 
-Lo que podemos ver es que tienes una participación muy activa en este sitio, ¿qué futuro crees que tiene este Zapotecos del Mundo-Didxaza?
"No sé qué pasará con el sitio pero cada vez me siento más comprometido con este espacio. Es muy fácil crear una red de este tipo, cualquiera que tenga una computadora puede crear una página como la nuestra; sin embargo, Zapotecos del Mundo se está volviendo un lugar con identidad, es un sitio bilingüe de español y de zapoteco donde compartes como si estuvieras con tu familia allá en tu pueblo. Por eso siempre que alguien por primera vez se integra a http://zapotecosdelmundo.ning.com le escribo:
 
Ca binni laa-nu^. Ca ni nabe^za-nu^ zíttu.
Rari^ nga ra guiduu^na lisaa guira^ xi^xe^ ca nu ne^ ca bi'chi canu, ne^ ca biza'na ca nu
ratiissi guídxi ra zánda gá^ppa-nu^ lú na^-nu ti biani-záhui^.
Rari^ zánda gánna nu^ pa xilaa zánda ne xquídxi-canu^.
Xi cayáca... xi chigá^ca^.

La chuu!... gucaa-nu ne^ ladxidóno diidxa. Guttale nu^ quenda lisaa rari^ casi bitta^le^ ca bixhoze biida ca nu duuza' ndani surcu guidxilayú.
ÍJÚ!... LACHUU!... LA CUÍ!... LA GUCAA!!
 
Nosotros los zapotecos, nuestra gente. Los que vivimos lejos.
Aquí es donde nos encontraremos todos juntos con nuestros hermanos, con nuestras hermanas en cualquier pueblo en donde nos encontremos y que tengamos al alcance de nuestras manos una computadora.

Aquí sabremos cualquier cosa que se pueda acerca de nuestros pueblos.
¿Qué está pasando?, ¿qué irá a suceder?

¡Pasen! Escribamos palabras con nuestro corazón. Abundemos la amistad aquí. Así como nuestros ancestros, nuestros padres ancianos de otros tiempos abundaron las milpas en los surcos de la tierra.
¡HEY! ¡PASEN, SIÉNTENSE, ESCRIBAN!"

Emmanuel Audelo E.
Foto: :Emmanuel Audelo E.
 
 
 

 Siguiente  Índice